Czym są glikokortykosteroidy i jakie mają zastosowanie
W organizmie człowieka zachodzi wiele procesów biochemicznych, a jednym z kluczowych jest produkcja hormonów — biologicznie czynnych substancji wytwarzanych przez gruczoły dokrewne. Glikokortykosteroidy to hormony steroidowe syntetyzowane w korze nadnerczy. We współczesnej medycynie stosuje się zarówno naturalne hormony (kortyzon i hydrokortyzon), jak i ich syntetyczne odpowiedniki (prednizon, prednizolon, metyloprednizolon).
Znaczenie terapeutyczne glikokortykosteroidów wynika z ich szerokiego spektrum działania farmakologicznego:
-
przeciwzapalne i adaptogenne;
-
przeciwgorączkowe i przeciwbólowe;
-
przeciwobrzękowe i przeciwalergiczne;
-
wpływające na układ krwiotwórczy i hemodynamikę;
-
stabilizujące błony komórkowe i immunosupresyjne;
-
przeciwwstrząsowe i detoksykacyjne.
Dzięki tym właściwościom syntetyczne steroidy są wykorzystywane w leczeniu wielu schorzeń. Najczęściej stosuje się je w terapii chorób reumatycznych, zaburzeń endokrynologicznych, chorób nerek i układu krwiotwórczego oraz alergii. Hormony syntetyczne podaje się także w stanach nagłych, m.in. w celu wyprowadzenia pacjenta ze wstrząsu toksycznego lub anafilaktycznego.
Metyloprednizolon — opis leku, skład i działanie farmakologiczne
Metyloprednizolon to syntetyczny glikokortykosteroid (GKS), którego właściwości farmakologiczne są zbliżone do naturalnego hydrokortyzonu, jednak jego działanie terapeutyczne jest silniejsze. Do podań dożylnych stosuje się liofilizat metyloprednizolonu. Jest to postać uzyskiwana w procesie liofilizacji — najpierw substancję poddaje się szybkiemu zamrożeniu, a następnie suszeniu sublimacyjnemu w warunkach próżni. Metoda ta pozwala zachować stabilność i aktywność biologiczną składników.
Substancją czynną jest bursztynian sodu metyloprednizolonu (pochodna kwasu bursztynowego). Substancje pomocnicze stanowią sole sodowe — wodorofosforan sodu oraz diwodorofosforan sodu jednowodny. Preparat dostępny jest w ampułkach lub fiolkach z proszkiem do sporządzenia roztworu do wstrzyknięć o zawartości 250 mg lub 500 mg substancji czynnej.
Działanie farmakologiczne metyloprednizolonu:
-
przeciwzapalne — nasila syntezę enzymów hamujących proces zapalny;
-
wpływ na układ krwiotwórczy i hemodynamikę — reguluje poziom eozynofili, limfocytów i monocytów;
-
przeciwalergiczne i immunosupresyjne — ogranicza uwalnianie interferonów, zmniejszając ryzyko nadmiernej reakcji zapalnej (tzw. burzy cytokinowej), hamuje aktywność leukocytów i makrofagów, wpływa na wydzielanie hormonów przysadki i ACTH przy zachowaniu poziomu β-endorfin;
-
przeciwobrzękowe — zmniejsza naciek eozynofilowy błon śluzowych, zwiększa wrażliwość receptorów β-adrenergicznych i wpływa na lepkość płynów ustrojowych;
-
stabilizujące błony komórkowe — podnosi poziom katecholamin i wrażliwość receptorów adrenergicznych, zwiększając odporność organizmu na stres;
-
przeciwwstrząsowe i detoksykacyjne — pobudza syntezę enzymów wątrobowych uczestniczących w metabolizmie białek, tłuszczów, węglowodanów i elektrolitów, wpływa na frakcje albumin i globulin;
-
hipotensyjne i kataboliczne — działa antagonistycznie wobec potasu i sodu, przyspiesza metabolizm wapnia i jego wydalanie;
-
przeciwbliznowcowe — zmniejsza aktywność fibroblastów i syntezę kolagenu, co ogranicza przerostowe gojenie się ran.
Maksymalne stężenie substancji czynnej w osoczu osiągane jest po około 1,5–2,5 godziny. Bursztynian sodu metyloprednizolonu metabolizowany jest w wątrobie i nerkach, a wydalany głównie z moczem w ciągu około 12 godzin.




























